Het landschap van de oude ontginning kenmerkt zich door:
-
grillige kavelstructuur
-
eiken en berken
-
smalle, bochtige wegen
-
clusters van kleinere boerderijen, die schots en scheef in het landschap staan
Al eeuwenlang bewoond
Het landschap van de oude ontginning is hoog en dus droog en veilig gelegen. Het wordt al eeuwenlang bewoond: archeologen vonden ten noorden van Heuvel vuurstenen afslagen van zo’n 5000 jaar voor Christus.
Mee met de tijd
Op routes waarlangs veel mensen, kruiwagens en karren gingen, ontstonden als vanzelf paden en wegen. Op plekken waar dat handig was bouwde men stallen, schuren en nieuwe boerderijen voor de almaar groeiende familie. De stallen werden aan het woonhuis vastgebouwd, zodat je niet eerst naar buiten moest om bij je varkens, geiten, kippen en misschien wel koeien te komen.
Handig is gemakkelijk
Ook het erf werd zo praktisch mogelijk ingericht. De hokken, schuren en bijgebouwen lekker dichtbij; de voederbakken daar waar je er het makkelijkste bij kon; de uitgang van de stal zo dat het vee zo de wei in kon… Ook de voor dit gebied typerende langgevelboerderij is ‘lekker makkelijk’: de langste kant ligt parallel aan de weg én vee en boerenfamilie slapen samen onder één dak. Een rieten dak dat als er geld genoeg was, ook een rij dakpannen had. Hoe meer rijen dakpannen, hoe rijker de boer.
Coulisselandschap
Voor de beschutting plantte men aan de rand van zijn kavel een rij bomen. Maar ‘s winters werd regelmatig een boom opgeofferd om brandhout te hebben. Rond 1800 ging het voorpootrecht van kracht: een regeling, waardoor iedereen verplicht werd een nieuwe boom te planten als men er een had omgehakt. Dit verklaart waarom je in dit landschap rijen bomen van uiteenlopende soorten ziet. Verspringende rijen die vanuit de verte doen denken aan de coulissen van een toneel. Ze geven het Brabantse landschap het typische, informele en besloten karakter.
Bolle akkers
Iets ten noorden van Heuvel en midden in Havelt vind je de eveneens voor Brabant typische bolle akkers. Eeuwenlange bemesting hebben de grond van deze akkers opgehoogd.
Het landschap regeert
Veghels Buiten maakt bouwen in dit prachtige stukje Brabant mogelijk. Deelplan Oude Ontginning ligt op deze gronden vol geschiedenis.